Áhættufjármagnsmarkaðir hafa á undanförnum áratugum verið mikilvæg forsenda fjárhagslegs vaxtar og mótunar nýrra starfsgreina, fyrirtækja og atvinnuþátttöku á Norðurlöndum.
Hornsteinn vel virks vistkerfis nýsköpunar er nægjanlegt framlag hæfs áhættufjármagns (competent capital) og mikilvæg forsenda öflugs og nýskapandi hagkerfis. Fyrirtæki á mismunandi stigum þarfnast mismunandi fjármögnunar. Flestum fyrirtækjum dugar að endurfjárfesta óráðstöfuðu eigin fé eða nýta sér bankalán en sækist fyrirtæki eftir vexti kallar það á utanaðkomandi fjármagn. Það er þörf fyrir virkan markað með framtaksfé, það er áhættufjármagn, auk vel virks bankageira sem gerir fyrirtækjum kleift að fá fé að láni.
Eigi áhættufjármögnun að skila árangri verður hún að vera samþætt skipulagi um nýsköpunarfjármögnun. Fyrir öllu er að hafa nægilega fjölmennan hóp fjárfesta á hverju þróunarstigi fyrir sig og að fjárfestarnir ráði yfir nægjanlegu fjármagni og getu til þess að geta fjármagnað þróun, vöxt og alþjóðavæðingu norræna fyrirtækja. Nordic Innovation miðstöðin heldur með framtakinu um nýsköpun fyrir norrænan vöxt áfram að kynna nýmæli sem beinast að því að bæta skipulag á fjármögnun nýsköpunar og vaxandi fyrirtækja á Norðurlöndum. Aukið samstarf innan Norðurlandanna og við aðra mun auk þess auka samkeppnishæfni og þekkingu fjárfesta og stuðla að þróun markaðar sem laðar að alþjóðlega fjárfesta.
Fjárfestingaumhverfi framtaksfjármagnsins
Framtaksfjármagninu er að jafnaði skipt í þrjú mikilvæg markaðsþrep: sprotafjármagn, áhættufjármagn og yfirtökustig. Aðferðir við fjárfestingar eru einkum tvær: beinar fjárfestingar (í fyrirtækjum) og fjárfestingar sjóðasjóða (í öðrum sjóðum). Lög og reglur um skattamál eru breytilegar frá einu landi til annars og háðar þrepum og aðferðum til fjárfestinga.
1. Sprotafjármagn (upphafstímabil)
Sprotafjárfestar fjárfesta í upphafstímabili/nýjum fyrirtækum sem eiga eftir að hasla sér völl á markaði. Opinberir sprotasjóðir í héraði eða á landsvísu gegna meginhlutverki á þessum markaði. Burtséð frá nokkrum sjálfstæðum áhættufjárfestum (angel investors) er mjög lítið einkafjármagn lagt í fyrirtækið á þessu stigi vegna þess að margir álíta það of mikla áhættu að fjárfesta í því svo snemma í ferlinu. Í öllum norrænu ríkjunum er að finna nokkurn fjölda staðbundinna sprotasjóða sem fjárfesta í héraði. Helstu norrænu sprotasjóðirnir í hverju landi fyrir sig eru VeraVenture (FI), Innovation Norway (NO), Innovasjonsbron (SE) og Vækstfonden (DK).
2. Áhættufjármagn (vaxtarstig).
Áhættufjárfestar fjárfesta í bæði nýjum og eldri óskráðum vaxtarfyrirtækjum. Á áhættufjármagnsmarkaði er bæði að finna opinbera sjóði og einkasjóði áhættufjármagns. Einkaáhættufjármagnssjóðir eru mismunandi af stærð og umfangi en flestir eru þeir fremur smáir í sniðum og einbeita sér að ákveðnum geirum, t.d. því að fjárfesta í upplýsinga- og fjarskiptatækni eða lífsvísindum. Opinberir áhættufjármagnssjóðir snúast einkum um fjárfestingar sjóðasjóða, það er einkaáhættufjármagnssjóða eða yfirtökusjóða. Helstu opinberu áhættufjármagnssjóðirnir eru: Argentum (NO), 6-AP-fonden (SE), Finnish Industry Investments (FI) og Vækstfonden (DK).
3. Yfirtökustig (seinni stig)
Yfirtökufjárfestar fjárfesta á seinni stigum í fullþroska fyrirtækjum þar sem þeir geta tryggt sér meirihluta eignarhalds og stjórn fyrirtækisins. Á þessum markaði ráða lögum og lofum yfirtökusjóðir og stofnanafjárfestar sem yfirtaka stærri fyrirtæki (fyrirtæki í einkaeigu eða skráð í kauphöll).
Staðan á yfirtökumarkaði er ágæt um þessar mundir og þess vegna einbeitir Nordic Innovation miðstöðin sér að því að þróa sprota- og áhættufjármagnsmarkaði á Norðurlöndum.